Cezmi ORHAN

 

     

 

 

İnmek mi, Çıkmak mı? :MERDİVEN - 2013

 

 

 

 

Galeri Sanatyapım, 21 Nisan 2003 tarihinde ABD’nin Irak’a saldırdığı günlerde ‘Sanat Savaşa Karşı’ başlığıyla başlattığı ‘Kadın’,’İnanç Haritaları’,’Sanat:360 Fıçıda’,’I.Dünya Sanat Günü’(Sanatyapım Gazetesi)gibi temalı sergilerini sürdürmektedir. Katılımınızla, bu tematik sergi dizisinin bir yenisi daha gerçekleşecektir. Yeni sergi için belirlenen tema, Merdiven’dir. Merdiven, geçen yıl ilki kutlanan ve Sanatyapım Gazetesi’yle katkı verilen II. sinde ise kapsamlı bir sergi ve yine gazete ile etkinleştirilecek olan,15 Nisan Dünya Sanat Günü’nün doğum gününe atfedilen Leonardo da Vinci’nin yedi bin sayfadan fazla olduğu bilinen defterlerindeki onlarca farklı konu ve irdelemelerin içinden seçilen bir eğretilemedir(metafordur).

Leonardo’nun insan anatomisi ve figürleri ile ilgili yaptığı çizimlerden bir alt başlık olan ve  “Bir insanın çıkacağı basamak ne kadar yüksek olursa, o insanın başını öndeki ayağından o ölçüde ileri doğru uzatır.” dediği merdiven, tüm zamanların en kışkırtıcı sanat metaforlarından biri olmuştur.

Mimarinin hem doğal hem de fantastik unsurlarından biri olan merdiven, resimden heykele, romandan şiire ve sinemadan fotoğrafa hemen hemen bütün sanat dallarının her yüzyılda konuları içinde vazgeçilmezlerdendir.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Merdiven, Giotto (1267–1337)’dan Ambrogio Lorenzetti  ( 1290 – 1348) ‘ye, Leonardo’dan Rembrandt’a, Van Gogh’dan, Renoir’dan, Bernard ‘dan Ludwig Kirchner’e, Anselm Kiefer’e kadar sayısız sanatçının imge dünyasının görsel anlatımına dönüşen bir görüntüdür.

 

Yine merdiven, 1850’lerde ilk sinema kaydı sayılan ve çok sayıda makineyle hareketli kayıt yapan İngiliz fotoğrafçı Edweard Muybridge’de önemli temalarından biri olmakla beraber, sinemanın büyük dehası Eisenstein’ın “Potemkin Zırhlısı” filminin en meşhur sahnesi Odessa’nın da çekildiği platformdur.

 

Ülkemiz sanatında da sıklıkla rastlanan merdiven imgesi özellikle Ahmet Haşim’in

Ağır ağır çıkacaksın bu merdivenlerden
Eteklerinde güneş rengi bir yığın yaprak

Dizeleriyle başlayan aynı adlı şiiri ve Ziya Osman Saba’nın, Yedi Meşale grubunun kurucularından olan Sabri Esat’a ithafen yazdığı:

Merdivenler şiirindeki:

İnerken ağır ağır uzun merdivenlerden

Acı gıcırtılarla ezilir biter her gün

……….

Duygu evreniyle özdeş iki şiirde en şairane karşılık bulduğu bir eğretilemedir.